Kha c? b?n 523

"Ph??ng php lu?n sng t?o v ??i m?i (TRIZ m? r?ng)"

Khai gi?ng: th? t?, 12/05/2021

Gi? h?c: 17g30 - 21g00

Ngy h?c: t?i th? hai, t?i th? t? v t?i th? su

Th?i gian h?c: 1 thng

H?c ph hi?n nay: 1.200.000 ??ng (bao g?m c? ti li?u h?c t?p).

Chiu sinh t?t c? m?i ng??i c trnh ?? v?n ha l?p 12 tr? ln, khng phn bi?t tu?i, ngh? nghi?p chuyn mn, ch?c v?...

?i?n tho?i:(028) 38301743

Gi?y ch?ng nh?n hon thnh kha h?c do Tr??ng ??i h?c khoa h?c t? nhin thu?c ??i h?c qu?c gia Tp. H? Ch Minh c?p.

?? bi?t cc ch l?i c?a mn h?c, b?m vo ?y

Ch??ng trnh h?c b?m vo ?y

Gi?y ch?ng nh?n hon thnh kha h?c do Tr??ng ??i h?c khoa h?c t? nhin thu?c ??i h?c qu?c gia Tp. H? Ch Minh c?p.

Bo t??ng m?i nh?t

BTSK s? 1/2017 (73) ra thng 3 n?m 2017

Ton b?

+ Tin TSK - Tin th? gi?i

+ Th? gi?i t? gc nhn sng t?o: 10 pht minh "khng t??ng" c?a Nicola Tesla

+ ?a d?ng: Bn trong trung tm d? li?u c?a Facebook

+ S?n ph?m sng t?o

Người viết: Phan D?ng

Ph??ng php lu?n sng t?o v ??i m?i (vi?t t?t l PPLSTV?M, ti?ng Anh l Creativity and Innovation Methodologies) l ph?n ?ng d?ng c?a Khoa h?c v? sng t?o (Sng t?o h?c, tn c? ?i?n Heuristics, tn hi?n ??i Creatology), g?m h? th?ng cc ph??ng php v cc k? n?ng c? th? gip nng cao n?ng su?t v hi?u qu?, v? lu di ti?n t?i ?i?u khi?n t? duy sng t?o (qu trnh suy ngh? gi?i quy?t v?n ?? v ra quy?t ??nh) c?a ng??i s? d?ng.

Su?t cu?c ??i, m?i ng??i chng ta dng suy ngh? r?t nhi?u, n?u khng ni l hng ngy. T? vi?c tr? l?i nh?ng cu h?i bnh th??ng nh? "Hm nay ?n g? m?c g? lm g? mua g? xem g? ?i ?u?..." ??n lm cc bi t?p th?y, c cho khi ?i h?c; ch?n ngnh ngh? ?o t?o; lo s?c kh?e, vi?c lm, thu nh?p, hn nhn, nh ?; gi?i quy?t cc v?n ?? n?y sinh trong cng vi?c, trong quan h? x h?i, gia ?nh, nui d?y con ci..., t?t t?n t?t ??u ?i h?i ph?i suy ngh? v ch?c r?ng ai c?ng mu?n mnh suy ngh? t?t, ra nh?ng quy?t ??nh ?ng ?? "??i l b? kh?" tr? thnh "b? s??ng".

Chng ta tuy ???c ?o t?o v lm nh?ng ngh? khc nhau nh?ng c l? c m?t ngh? chung, gi? nguyn su?t cu?c ??i, c?n cho t?t c? m?i ng??i. ? l "ngh?" suy ngh? v hnh ??ng gi?i quy?t cc v?n ?? g?p ph?i trong su?t cu?c ??i nh?m th?a mn cc nhu c?u chnh ?ng c?a c nhn mnh, ??ng th?i th?a mn cc nhu c?u ?? x h?i t?n t?i v pht tri?n. Nhn d??i gc ?? ny, PPLSTV?M gip trang b? lo?i ngh? chung ni trn, b? sung cho gio d?c, ?o t?o hi?n nay, ch? y?u, ch? ?o t?o cc nh chuyn mn. Nh chuyn mn c th? gi?i quy?t t?t cc v?n ?? chuyn mn nh?ng nhi?u khi khng gi?i quy?t t?t cc v?n ?? ngoi chuyn mn, do v?y, khng th?c s? h?nh phc nh? .

Cc nghin c?u cho th?y, ph?n l?n m?i ng??i th??ng suy ngh? m?t cch t? nhin nh? ?i l?i, ?n u?ng, ht th? m t khi suy ngh? v? chnh suy ngh? c?a mnh, xem n ho?t ??ng ra sao ?? c?i ti?n, lm suy ngh? c?a mnh tr? nn t?t h?n, nh? ng??i ta th??ng ch c?i ti?n cc d?ng c?, my mc dng trong sinh ho?t v cng vi?c. Cch suy ngh? t? nhin ni trn c n?ng su?t, hi?u qu? r?t th?p v nhi?u khi tr? gi ??t cho cc quy?t ??nh sai. Ni m?t cch nm na, cch suy ngh? t? nhin ?ng v?i vi?c lao ??ng b?ng x?ng th PPLSTV?M l my xc v?i n?ng su?t v hi?u qu? cao h?n nhi?u. N?u xem b? no c?a m?i ng??i l my tnh tinh x?o ??nh cao ti?n ha v pht tri?n c?a t? nhin th ph?n m?m (cch suy ngh?) t? nhin ?i km v?i n ch? khai thc m?t ph?n r?t nh? ti?m n?ng c?a b? no. PPLSTV?M l ph?n m?m tin ti?n gip my tnh b? no ho?t ??ng t?t h?n nhi?u. N?u nh? c?n "h?c ?n, h?c ni, h?c gi, h?c m?" th "h?c suy ngh?" c?ng c?n thi?t cho t?t c? m?i ng??i.

PPLSTV?M d?y v h?c ???c nh? cc mn h?c truy?n th?ng: Ton, l, ha, sinh, tin h?c, qu?n tr? kinh doanh,... Trn th? gi?i, nhi?u tr??ng v cng ty ? b?t ??u t? lu v ?ang lm ?i?u ? m?t cch bnh th??ng. D??i ?y l vi thng tin v? PPLSTV?M trn th? gi?i v ? n??c ta.

T? nh?ng n?m 1950, ? M? v Lin X ? c nh?ng l?p h?c d?y th? nghi?m PPLSTV?M. D??i ?nh h??ng c?a A.F. Osborn, ph ch? t?ch cng ty qu?ng co BBD & O v l tc gi? c?a ph??ng php no cng (Brainstorming) n?i ti?ng, Trung tm nghin c?u sng t?o (Center for Studies in Creativity) ???c thnh l?p n?m 1967 t?i ??i h?c Buffalo, bang New York. N?m 1974, Trung tm ni trn b?t ??u ?o t?o c? nhn khoa h?c v n?m 1975 th?c s? khoa h?c v? sng t?o v ??i m?i (BS, MS in Creativity and Innovation).

? Lin X, G.S. Altshuller, nh sng ch?, nh v?n vi?t truy?n khoa h?c vi?n t??ng v l tc gi? c?a L thuy?t gi?i cc bi ton sng ch? (vi?t t?t theo ti?ng Nga v chuy?n sang k t? Latinh TRIZ) c?ng tc v?i "Hi?p h?i ton lin bang cc nh sng ch? v h?p l ha" (VOIR) thnh l?p Phng th nghi?m cc ph??ng php sng ch? n?m 1968 v H?c vi?n cng c?ng v? sng t?o sng ch? (Public Institute of Inventive Creativity) n?m 1971. Ng??i vi?t, lc ? ?ang h?c ngnh v?t l bn d?n th?c nghi?m t?i Lin X, c may m?n h?c thm ???c kha ??u tin c?a H?c vi?n sng t?o ni trn, d??i s? h??ng d?n tr?c ti?p c?a th?y G.S. Altshuller.

Ch?u ?n t??ng r?t su s?c do nh?ng ch l?i PPLSTV?M ?em l?i cho c nhn mnh, b?n thn l?i mong mu?n chia s? nh?ng g h?c ???c v?i m?i ng??i, cng v?i s? khuy?n khch c?a th?y G.S. Altshuller, n?m 1977 ng??i vi?t ? t? ch?c d?y d??i d?ng ngo?i kha cho sinh vin cc khoa t? nhin thu?c ??i h?c t?ng h?p TpHCM (nay l Tr??ng ??i h?c khoa h?c t? nhin, ??i h?c qu?c gia TpHCM). Nh?ng kha PPLSTV?M ti?p theo l k?t qu? c?a s? c?ng tc gi?a ng??i vi?t v Cu l?c b? thanh nin (nay l Nh v?n ha thanh nin TpHCM), ?y ban khoa h?c v k? thu?t TpHCM (nay l S? khoa h?c v cng ngh? TpHCM). N?m 1991, ???c s? ch?p thu?n c?a lnh ??o ??i h?c t?ng h?p TpHCM, Trung tm Sng t?o Khoa h?c k? thu?t (TSK) ho?t ??ng theo nguyn t?c t? trang tr?i ra ??i v tr? thnh c? s? chnh th?c ??u tin ? n??c ta gi?ng d?y, ?o t?o v nghin c?u PPLSTV?M.

??n nay ? c vi ch?c ngn ng??i v?i ngh? nghi?p khc nhau thu?c m?i thnh ph?n kinh t?, x h?i, t? H N?i ??n C Mau tham d? cc kha h?c t?ng ph?n ho?c ??y ?? ch??ng trnh 120 ti?t c?a TSK dnh ?o t?o nh?ng ng??i s? d?ng PPLSTV?M.

TSK c?ng tch c?c tham gia cc ho?t ??ng qu?c t? nh? cng b? cc cng trnh nghin c?u khoa h?c d??i d?ng cc bo co, bo co chnh (keynotes) t?i cc h?i ngh?, cc bi bo ??ng trong cc t?p ch chuyn ngnh v gi?ng d?y PPLSTV?M cho cc cn b? qu?n l, gi?ng d?y, nghin c?u ? n??c ngoi theo l?i m?i.

N?m 2000, t?i M?, nh xu?t b?n Kendall/Hunt Publishing Company xu?t b?n quy?n sch "Facilitative Leadership: Making a Difference with Creative Problem Solving" (T?m d?ch l "Lnh ??o h? tr?: T?o s? khc bi?t nh? gi?i quy?t v?n ?? m?t cch sng t?o") do ti?n s? Scott G. Isaksen lm ch? bin. ? cc trang 219, 220, d??i tiu ?? Cc t? ch?c sng t?o (Creativity Organizations) c ??ng danh sch ??i bi?u cc t? ch?c ho?t ??ng trong l?nh v?c sng t?o v ??i m?i trn th? gi?i. Trong 17 t? ch?c ???c nu tn, TSK l t? ch?c duy nh?t ? chu .

Nhi?u nh nghin c?u cho r?ng, x h?i loi ng??i trong qu trnh pht tri?n tr?i qua b?n th?i ??i hay n?n v?n minh (ln sng pht tri?n): Nng nghi?p, cng nghi?p, thng tin v tri th?c. N?n v?n minh nng nghi?p ch?m d?t th?i k? s?n b?n, hi l??m, du c? b?ng vi?c ??nh c?, tr?ng tr?t v ch?n nui, s? d?ng cc cng c? lao ??ng cn th? cng. N?n v?n minh cng nghi?p cho th?y, m?i ng??i lao ??ng b?ng cc my mc ho?t ??ng b?ng n?ng l??ng ngoi c? b?p, gip t?ng s?c m?nh v n?i di ?i tay c?a con ng??i. ? th?i ??i thng tin, my tnh, cc m?ng l??i thng tin gip t?ng s?c m?nh, n?i di cc b? ph?n thu, pht thng tin trn c? th? ng??i nh? cc gic quan, ti?ng ni, ch? vi?t v m?t s? ho?t ??ng lgch c?a b? no. Nh? cng ngh? thng tin, thng tin tr? nn truy?n, bi?n ??i nhanh, nhi?u, l?u tr? g?n, truy c?p d? dng. Tuy nhin, tr? lo?i thng tin c ch l?i th?y ngay ??i v?i ng??i nh?n tin, cc lo?i thng tin khc v?n ph?i c?n b? no c?a ng??i nh?n tin x? l, bi?n ??i ?? tr? thnh thng tin c ngh?a v ch l?i (tri th?c) cho ng??i c thng tin. N?u ng??i c thng tin khng lm ???c ?i?u ny trong th?i ??i bng n? thng tin th c th? tr? thnh b?i th?c thng tin nh?ng ?i tri th?c, th?m ch ng? ??c v nhi?u thng tin v ch?t ?u?i trong ??i d??ng thng tin m khng khai thc ???c g t? ??i d??ng giu c ?. Th?i ??i tri th?c m th?c ch?t l th?i ??i sng t?o v ??i m?i, ? ? ?ng ??o qu?n chng s? d?ng PPLSTV?M ???c d?y v h?c ??i tr ?? bi?n thng tin thnh tri th?c v?i cc ch l?i ton di?n, khng ch? ring v? m?t kinh t?. Ni cch khc, PPLSTV?M l h? th?ng cc cng c? dng ?? bi?n ??i thng tin thnh tri th?c, tri th?c ? bi?t thnh tri th?c m?i.

R?t ti?c, ? n??c ta hi?n nay ch?a chnh th?c ?o t?o cc cn b? gi?ng d?y, nghin c?u Sng t?o h?c v PPLSTV?M v?i cc b?ng c?p t??ng ?ng: C? nhn, th?c s? v ti?n s? nh? m?t s? n??c tin ti?n trn th? gi?i. Ng??i vi?t tin r?ng s?m hay mu?n, nh?ng ng??i c trch nhi?m quy?t ??nh s? ph?i ?? tm ??n v?n ?? ny v "s?m" ch?c ch?n t?t h?n "mu?n". Hy v?ng r?ng, PPLSTV?M ni ring, Sng t?o h?c ni chung s? c ch? ??ng x?ng ?ng, tr??c h?t, trong ch??ng trnh gio d?c v ?o t?o c?a n??c ta trong t??ng lai khng xa.

 

Người viết: Phan D?ng

M?i ng??i lm vi?c, khng th? khng suy ngh? v ?i h?i c?i ti?n cng vi?c ph?i l c? s? cho m?i suy ngh? c?a chng ta. Ni cch khc, m?i ng??i chng ta ??u c?n suy ngh? ?? sng t?o. T? duy sng t?o l ti nguyn c? b?n nh?t c?a m?i con ng??i. Chng ta c?n sng t?o v chng ta c?m th?y r?ng, m?i vi?c c?n ???c th?c hi?n theo cch ??n gi?n h?n v t?t h?n. D chng ta ti gi?i nh? th? no, chng ta v?n lun mong mu?n t?t h?n n?a.

Sng t?o g?n li?n v?i s? thay ??i, ??a ra ci m?i (??i m?i), sng ch?, cc t??ng m?i, cc ph??ng n l?a ch?n m?i. S? sng t?o thu?c v? n?ng l?c ra quy?t ??nh, thu?c v? s? k?t h?p ??c ?o ho?c lin t??ng, pht ra cc t??ng ??t ???c k?t qu? m?i v ch l?i. M?i ng??i c th? dng tnh sng t?o c?a mnh ?? ??t v?n ?? m?t cch bao qut, pht tri?n cc ph??ng n l?a ch?n, lm phong ph cc kh? n?ng v t??ng t??ng cc h?u qu? c th? n?y sinh. Tm l?i, b?n lm ???c g m?i, khc v c ch l?i, ??y l sng t?o. S? sng t?o n?y sinh ? m?i t?ng l?p v m?i giai ?o?n trong cu?c s?ng c?a chng ta.

?i v?i m?t cng ty hay t? ch?c, ti nguyn quan tr?ng nh?t chnh l ngu?n nhn l?c, t?c l nh?ng ng??i lm vi?c cho cng ty, t? ch?c. H? g?m cc th? b?o tr, nh?ng ng??i bn hng, cc cng nhn trong dy chuy?n s?n xu?t, nh?ng ng??i ?nh my v cc cn b? qu?n l m?i c?p b?c. Ngu?n nhn l?c c?a cng ty lm cho cc ti nguyn khc ho?t ??ng, mang l?i hi?u qu? cao. Thi?u nhn s? t?t, m?t cng ty, t? ch?c, d ???c trang b? my mc hon h?o nh?t, ???c ti tr? t?t nh?t, s? ho?t ??ng km hi?u qu?.

V v?y, m?i ng??i trong m?i c? c?u t? ch?c c?n h?c ph??ng php lu?n (cc th? thu?t c? b?n, cc ph??ng php, l thuy?t) v? t? duy sng t?o. i?u ny lm cho c? c?u t? ch?c c?a b?n m?nh ln r?t nhi?u. Trong m?i c? c?u t? ch?c, cng nhi?u ng??i h?c ph??ng php lu?n v? t? duy sng t?o, t? ch?c ho?t ??ng cng c hi?u qu?

 

Người viết: Phan D?ng

LTS: ? thnh ph? ta, t? n?m 1977 ? c nh?ng kha h?c d?y v? "ph??ng php lu?n sng t?o". ?? gip hi?u r h?n ??i t??ng v m?c ?ch c?a mn h?c m?i m? ny, chng ti gi?i thi?u cng b?n ??c bi vi?t sau ?y c?a GS, ti?n s? khoa h?c PHAN D?NG, Gim ??c Trung tm Sng t?o Khoa h?c-k? thu?t (TSK) thu?c ??i h?c T?ng h?p TP.HCM.

Ni m?t cch ng?n g?n, "Ph??ng php lu?n sng t?o" l b? mn khoa h?c c m?c ?ch trang b? cho ng??i h?c h? th?ng cc ph??ng php, cc k? n?ng th?c hnh v? suy ngh? ?? gi?i quy?t cc v?n ?? v ra quy?t ??nh m?t cch sng t?o, v? lu di, ti?n t?i ?i?u khi?n ???c t? duy.

C ng??i ??a ra ??nh ngh?a v? ??i ng??i nh? sau: Cu?c ??i l chu?i cc v?n ?? c?n ph?i gi?i quy?t v chu?i cc quy?t ??nh c?n ph?i ra. Qu? th?t, m?i ng??i chng ta trong cu?c ??i c?a mnh g?p bi?t bao v?n ??, t? chuy?n mua s?m, h?c hnh, quan h? giao ti?p ??n ch?n ngnh ngh?, n?i ?, thu nh?p, x h?i ph?i suy ngh? ?? gi?i quy?t v ra quy?t ??nh xem ph?i lm g v lm nh? th? no. Ni nh? v?y ?? th?y tuy ci tn "Ph??ng php lu?n sng t?o" cn "d?i" ??i v?i nhi?u ng??i nh?ng ??i t??ng v m?c ?ch c?a b? mn khoa h?c ny l?i h?t s?c g?n g?i v?i m?i ng??i.

N?u nh? tr??c ?y, ngay c? ??i v?i cc nh nghin c?u, sng t?o ???c coi l huy?n b, mang tnh thin ph, may m?n, ng?u h?ng th ngy nay v?i nh?ng pht hi?n m?i, ng??i ta cho r?ng c th? khoa h?c ha ???c l?nh v?c sng t?o v sng t?o c th? d?y v h?c ???c. Khng nh?ng th?, cn c?n ph?i qu?n l s? sng t?o nh? l lu nay ng??i ta v?n qu?n l m?t cch c k?t qu? nhi?u l?nh v?c khc. V d?, hi?n nay, m?t t?p ch khoa h?c qu?c t?, tr? s? ??t t?i Manchester, n??c Anh, c tn g?i r?t r rng v? m?c ?ch ?y "Qu?n l s? sng t?o v ??i m?i" (Creativity and Innovation Management) m s? ??u tin c?a n m?i ra ??i n?m 1992.

Trn th? gi?i, cc trung tm, tr??ng h?c, cng ty chuyn v? sng t?o ???c thnh l?p cch ?y ch?a lu. ? M?, lu ??i nh?t l Trung tm nghin c?u sng t?o (Center for Studies in Creativity) thu?c ??i h?c Buffalo, New York ra ??i n?m 1967. ??i h?c sng t?o sng ch? ??u tin c?a Lin X c? ho?t ??ng t? n?m 1971. ? Anh, khi ng??i ta b?t ??u ch??ng trnh d?y sng t?o t?i Tr??ng kinh doanh Manchester n?m 1972 th ch?a m?t tr??ng ??i h?c Ty u no lm vi?c ny. Ngy nay, t nh?t ? c 12 n??c Ty u tri?n khai cc ch??ng trnh t??ng t?. Cc hi?p h?i, m?ng l??i v? sng t?o ???c thnh l?p ? nhi?u n??c v nhi?u khu v?c trn th? gi?i. Ch? ring M?ng l??i sng t?o qu?c t? (International Creativity Network), tr? s? lin l?c ? M?, tuy m?i thnh l?p ba n?m nay, ? c h?n 300 h?i vin ? h?n 25 n??c. Cc h?i ngh? khoa h?c v? sng t?o c?ng ???c t? ch?c th??ng xuyn. Ring n?m 1990 ? c 7 h?i ngh? nh? v?y. N?m 1994 t? ngy 10 ??n 13 thng 8 ? c m?t h?i ngh? qu?c t? t?i Qubec, Cana?a, s?p t?i ?y c m?t h?i ngh? v? sng t?o t?i London (Anh Qu?c).

? n??c ta, l?p h?c ??u tin v? t? duy sng t?o ???c t? ch?c vo n?m 1977. Hi?n nay, Trung tm Sng t?o KHKT (TSK) thu?c ??i h?c T?ng h?p TPHCM th??ng xuyn m? cc l?p, chiu sinh theo cch ghi danh t? do cho nh?ng ng??i no quan tm ??n vi?c nng cao ch?t l??ng suy ngh?. G?n 60 kha h?c ? m? v?i h?n 2.300 ng??i tham d?. Qua cc ki?n c?a cc h?c vin c th? th?y ???c nh?ng ch l?i c? th? do mn h?c mang l?i. M?t s? h?c vin ? c nh?ng thnh cng ?ng k? trong cng vi?c v trong cu?c s?ng c?a chnh mnh m bo ch thnh ph? ta ? c d?p ni t?i.

Th? k? 21, theo cc d? bo l th? k? tr tu?. S? c?nh tranh trn th? gi?i, cng ngy cng s? l c?nh tranh ch?t xm sng t?o ch? khng ph?i theo l?i ch?p gi?t, tr? l??ng r? hay do c ???c nhi?u ti nguyn thin nhin, c ???c v? tr ??a l thu?n ti?n D??i cch nhn hi?n ??i, sng t?o l ngu?n ti nguyn c? b?n c?a con ng??i (a fundamental human resource), ngu?n ti nguyn ??c bi?t m theo nh? nh khoa h?c M? George Koznetsky: b?n cng s? d?ng n nhi?u th b?n cng c n nhi?u h?n. T? ?y, chng ta th?y, gio d?c v rn luy?n tnh sng t?o s? cng ngy cng ?ng vai tr quan tr?ng nh? John Dewey nh?n xt: "M?c ?ch gio d?c tr? em khng ph?i l thng tin v? nh?ng gi tr? c?a qu kh?, m l sng t?o nh?ng gi tr? m?i c?a t??ng lai" (ch?c l, khng ch? ??i v?i tr? em).

Ng??i vi?t tin r?ng, trn con ???ng pht tri?n, ??t n??c chng ta s? khng trnh kh?i b? mn khoa h?c m?i m? ny. Do v?y, chng ta c?n c nh?ng n? l?c c?n thi?t ?? ??a n vo cu?c s?ng x h?i, gip nng cao kh? n?ng sng t?o c?a m?i ng??i, c?a ton dn t?c.

(Bo "Si Gn Gi?i Phng", ra ngy 28/1/1995)

 

Người viết: Phan D?ng

Cc k? n?ng c? b?n th??ng ???c coi l cc k? n?ng ??c, vi?t v lm cc php tnh s? h?c. Nh?ng ng??i tm vi?c trong t??ng lai s? c?n nh?ng k? n?ng lm vi?c m?i ?? ?p ?ng cc cng vi?c c?a ngy mai. Hi?p h?i M? v? hu?n luy?n v pht tri?n, m?t t? ch?c ngh? nghi?p c?a nh?ng ng??i chuyn lm cng tc hu?n luy?n cho cc cng ty, g?n ?y ? nghin c?u nh?ng k? n?ng c? b?n m?i cho B? Lao ??ng M?.

D??i ?y l danh sch nh?ng k? n?ng ?y :

  1. T? duy sng t?o: do cng vi?c ngy cng tr? nn linh ??ng, cc gi?i php c?a nh?ng ng??i lm vi?c c?n ph?i tr? nn sng t?o h?n.
  2. ?t m?c ?ch / ?ng c?: nh?ng ng??i lm vi?c c?n c kh? n?ng ??t m?c ?ch v kin tr theo ?u?i ?? ??t chng.
  3. Cc k? n?ng quan h? gi?a ng??i v?i ng??i: c kh? n?ng lm vi?c t??ng h?p v?i nh?ng ng??i cung c?p, cc ??ng nghi?p v cc khch hng s? l ?i?u c?n thi?t trong cng vi?c t??ng lai.
  4. Lnh ??o: nh?ng ng??i lm vi?c s? ???c yu c?u nh?n cng ngy cng nhi?u trch nhi?m v h??ng d?n cc ??ng nghi?p c?a h? khi c?n thi?t.
  5. H?c cch h?c t?p: nh?ng ng??i lm vi?c s? c?n bi?t cch h?c ?? thu nh?n nh?ng thng tin, cc k? n?ng m?i v c kh? n?ng v?n d?ng chng vo cng vi?c.
  6. L?ng nghe: cc k? n?ng bi?t l?ng nghe s? gip nh?ng ng??i lm vi?c hi?u nh?ng n?i b?n tm c?a cc ??ng nghi?p, cc ng??i cung c?p v cc khch hng.
  7. Th??ng l??ng ?m phn: nh?ng ng??i lm vi?c c?n c kh? n?ng xy d?ng ???c s? th?a thu?n thng qua vi?c cho v nh?n.
  8. Giao ti?p b?ng l?i ni: nh?ng ng??i lm vi?c ph?i c kh? n?ng ?p l?i m?t cch r rng ??i v?i nh?ng n?i b?n tm c?a cc ??ng nghi?p, cc ng??i cung c?p v cc khch hng.
  9. Tnh hi?u qu? c?a t? ch?c: nh?ng ng??i lm vi?c ph?i hi?u lm th? no ?? ?p ?ng ???c cc m?c ?ch cng vi?c c?a cng ty v lm sao cho cng vi?c c?a h? ?ng gp vo vi?c th?c hi?n cc m?c ?ch ny.
  10. Cc k? n?ng pht tri?n c nhn / ngh? nghi?p: nh?ng ng??i lm vi?c ???c ?nh gi cao nh?t l nh?ng ng??i hi?u r?ng h? c?n ph?i pht tri?n lin t?c trong cng vi?c.
  11. Gi?i quy?t v?n ??: nh?ng t? ch?c lm vi?c theo l?i m?i c ngh?a l s? ?i h?i nh?ng ng??i lm vi?c gi?i quy?t cc v?n ?? v tm ra cc gi?i php.
  12. T? tr?ng: nh?ng ng??i gim st ni r?ng h? mu?n nh?ng ng??i lm vi?c l nh?ng ng??i c lng t? ho v? b?n thn v v? nh?ng kh? n?ng c?a mnh.
  13. Lm vi?c t?p th?: lm vi?c t?p th? c ngh?a l nh?ng ng??i lm vi?c c?n ph?i bi?t cch phn cng cng vi?c m?t cch cng b?ng, c hi?u qu? v lm vi?c cng nhau ?? ??t ???c m?c ?ch c?a t?p th?.
 

Người viết: Phan D?ng

LTS: Khoa h?c t? duy sng t?o trn th? gi?i ? hnh thnh t? lu. Sau m?t th?i gian di b? lng qun, g?n ?y, do yu c?u c?a th?c ti?n n ???c nhn nh?n l?i, pht tri?n v ?em l?i hi?u qu? ?ng k?.

? n??c ta l?nh v?c khoa h?c ny m?i trong giai ?o?n gy d?ng. ?? pht tri?n n, c?n c s? quan tm c?a Nh n??c m tr??c h?t l B? gio d?c v ?o t?o v ?y ban khoa h?c Nh n??c.

Ba l?nh v?c loi ng??i c?n nh?n th?c v ti?n t?i lm ch? l t? nhin, x h?i v t? duy. T? duy s?n ph?m b? no, ch? ring con ng??i m?i c. Con ng??i khng ng?ng sng t?o ra nh?ng gi tr? v?t ch?t, tinh th?n nh?m th?a mn nhu c?u ngy cng t?ng theo nguyn t?c: ??t hi?u qu? cao nh?t v?i nh?ng chi ph t nh?t. C th? ni, nh?ng thnh t?u v? ??i ??t ???c trong hai l?nh v?c t? nhin v x h?i l k?t qu? "v?t ch?t ha" qu trnh t? duy sng t?o. T? ?y d? dng nh?n th?y: T? duy sng t?o l cng ngh? c?a m?i cng ngh? v n?u nng cao ???c hi?u qu? t? duy sng t?o th nh?ng thnh t?u c?a hai l?nh v?c kia ch?c ch?n s? nhn ln g?p b?i.

??nh "khoa h?c ha t? duy sng t?o" c t? lu. Nh ton h?c Hy L?p Papp ? Alexan?ri, s?ng vo th? k? th? ba, g?i khoa h?c ny l ?rixtic (Heuristics) c g?c l t? ?rica (Eureka). Theo quan ni?m lc b?y gi?, ?rixtic l khoa h?c v? cc ph??ng php v quy t?c lm sng ch?, pht minh trong m?i l?nh v?c khoa h?c, k? thu?t, v?n h?c, ngh? thu?t, chnh tr?, tri?t h?c, ton h?c, qun s?... Do cch ti?p c?n qu chung v ch? y?u do khng c nhu c?u x h?i, ?rixtic b? qun lng cho ??n th?i gian g?n ?y. Cng v?i cu?c cch m?ng khoa h?c k? thu?t, s? l??ng bi ton ph?c t?p m loi ng??i c?n gi?i quy?t t?ng nhanh, ??ng th?i yu c?u th?i gian gi?i chng ph?i rt ng?n l?i. Trong khi ? khng th? t?ng mi ph??ng ti?n v s? l??ng ng??i lm cng tc khoa h?c v k? thu?t. Thm n?a, cho ??n nay v t??ng lai kh xa s? khng c cng c? no thay th? ???c b? c t? duy sng t?o. Ng??i ta ? nh? l?i ?rixtic v ??t vo n nhi?u hy v?ng tm ra cch t? ch?c h?p l, nng cao hi?u qu? qu trnh t? duy sng t?o cng ngh? lm sng ch?, pht minh.

Cc nh tm l, qua cc nghin c?u c?a mnh cho th?y: Ng??i ta th??ng gi?i bi ton (hi?u theo ngh?a r?ng) b?ng cch l?a ch?n ph??ng n ph??ng php th? v sai. M?i m?t ph??ng n gip ng??i gi?i hi?u bi ton ?ng h?n ?? cu?i cng ??a ra ph??ng n may m?n l l?i gi?i chnh xc bi ton. Cc nh tm l c?ng pht hi?n ra vai tr quan tr?ng c?a lin t??ng, hnh t??ng, linh tnh, ng? ngh?a, ng? c?nh, cc g?i trong cc tnh hu?ng c v?n ??... Qu trnh gi?i bi ton ph? thu?c r?t nhi?u vo kinh nghi?m c tr??c ? c?a ng??i gi?i. Cho nn tnh tm l c?n tr? s? sng t?o trong ph?n l?n cc tr??ng h?p. Ph??ng php th? v sai c nh??c ?i?m chnh l t?n th?i gian, s?c l?c v ph??ng ti?n v?t ch?t do ph?i lm r?t nhi?u php th?.

?? c?i ti?n ph??ng php th? v sai, ng??i ta ??a ra cc th? thu?t, g?n 30 ph??ng php tch c?c ha t? duy nh?: No cng (brainstorming), ph??ng php ??i t??ng tiu ?i?m (method of focal objects), ph??ng php cc cu h?i ki?m tra, ph??ng php phn tch hnh thi (morphological method), Synectics... Cc ph??ng php ny c tc d?ng nh?t ??nh khi gi?i cc bi ton sng t?o. Tuy nhin, chng b?c l? nhi?u h?n ch?, ??c bi?t ??i v?i nh?ng bi ton c s? cc php th? l?n.

M?t h??ng khc trong ?rixtic nghin c?u cc quy lu?t pht tri?n, ti?n ha c?a cc h? th?ng k? thu?t nh?m ??a ra ph??ng php lu?n m?i, thay th? ph??ng php th? v sai. ? l l thuy?t gi?i cc bi ton sng ch? (vi?t t?t v ??c theo ti?ng Nga l TRIZ) v?i h?t nhn c?a n l Algrit gi?i cc bi ton sng ch? (ARIZ). Tc gi? c?a TRIZ l Genrikh Saulovich Altshuller (c th? ??c ti?u s? c?a ng trong t?p ch Lin X "Nh sng ch? v h?p l ha", trang 9, s? 2/1990). ng b?t ??u nghin c?u, xy d?ng l thuy?t ny t? n?m 1946. Ti?n ?? c? b?n c?a TRIZ l: Cc h? k? thu?t pht tri?n tun theo cc quy lu?t khch quan, nh?n th?c ???c. Chng c?n ???c pht hi?n v s? d?ng ?? gi?i m?t cch c th?c nh?ng bi ton sng ch?. TRIZ ???c xy d?ng nh? m?t khoa h?c chnh xc, c l?nh v?c nghin c?u ring, ngn ng? ring, cc cng c? ring. ngh?a c?a TRIZ l ? ch? xy d?ng t? duy ??nh h??ng nh?m ?i ??n l?i gi?i b?ng con ???ng ng?n nh?t d?a trn cc quy lu?t pht tri?n cc h? k? thu?t v s? d?ng ch??ng trnh tu?n t? cc b??c, c k?t h?p m?t cch h?p l b?n y?u t?: Tm l, lgch, ki?n th?c v tr t??ng t??ng. ? Lin X c kho?ng 300 tr??ng d?y TRIZ. M?i ?y H?i TRIZ ???c thnh l?p v d? ??nh s? ra t? t?p ch ring v? h??ng khoa h?c ny. Theo th?ng k ch?a ??y ??, trong vng m??i n?m (1972-1981) ? c 7000 ng??i t?t nghi?p cc tr??ng sng t?o sng ch?. H? ? g?i ???c 11000 ??n xin cng nh?n sng ch? v ? nh?n ???c h?n 4000 b?ng tc gi?. Thnh ph?n tham d? cc tr??ng, l?p ny g?m t? sinh vin ??n ti?n s? khoa h?c, ?i khi c? h?c sinh trung h?c. Ng??i ta c?ng b?t ??u d?y th? cho cc chu m?u gio d??i hnh th?c cc tr ch?i, cc bi ton ??. Th?c t? cho th?y m?t rp ??u t? vo cc l?p h?c thu ???c 16,1 rp ti?n li do cc sng ch? ???c p d?ng mang l?i. ? Ba Lan, Bungari... c?ng m? cc l?p t??ng t?. Ti li?u v? TRIZ ???c d?ch ? cc n??c t? b?n nh?: Nh?t, M?, Ph?n Lan, Ty ??c... Ngoi ra TRIZ cn ???c dng k?t h?p v?i cc ph??ng php kinh t? t? ch?c (nh? ph??ng php phn tch gi thnh ch?c n?ng, g?i t?t l FSA) t?o nn cng c? t?ng h?p v c hi?u qu? m?nh m?, tc ??ng t?t ??n s? pht tri?n cng ngh?.

? n??c ta, nh?ng ho?t ??ng lin quan ??n khoa h?c v? t? duy sng t?o m?i th?c s? b?t ??u vo cu?i nh?ng n?m 70 v th? hi?n trn ba hnh th?c:

  1. Gi?i thi?u b?ng cc bi bo ng?n trn cc bo Trung ??ng nh? "Nhn Dn", "Khoa h?c v ??i s?ng", trn cc bo c?a thnh ph? H? Ch Minh, b?ng cc bu?i ni chuy?n t?i c? quan, x nghi?p, tr??ng h?c, trn "mn ?nh nh?". Hnh th?c ny m?i mang tnh ch?t "?nh ??ng" ?ng ??o qu?n chng v? mn khoa h?c cn t ng??i bi?t ??n nh?ng kh g?n g?i, thi?t th?c v?i m?i ng??i.
  2. Xu?t b?n nh?ng ti li?u chi ti?t h?n v? mn khoa h?c t? duy sng t?o.V d? cu?n sch "Algrit sng ch?" (Nh xu?t b?n Khoa h?c v k? thu?t, H N?i, 1983) ho?c ??ng th??ng k? trong t?p ch "Sng t?o" c?a ?y ban khoa h?c v k? thu?t thnh ph? H? Ch Minh. Hnh th?c ny ? c b? su h?n v ???c nh?ng ng??i quan tm h??ng ?ng.
  3. D?y v h?c nh?ng ph??ng php t? duy sng t?o. Cho ??n nay ? m? ???c m?t s? l?p t?i thnh ph? H? Ch Minh v H N?i. Qua kinh nghi?m c?a cc n??c tin ti?n v kinh nghi?m th?c t? ? n??c ta th hnh th?c ny l hnh th?c t?t nh?t ?? l?nh h?i v p d?ng vo cu?c s?ng, cng tc.

Khoa h?c v? t? duy sng t?o m?i du nh?p vo n??c ta, m?i lm ???c m?t s? vi?c nh? v?a nu, cn trong giai ?o?n gy d?ng. ?? khoa h?c ny th?c s? pht huy tc d?ng (m tc d?ng ch?c ch?n l to l?n) c?n pht tri?n n thnh h? th?ng v?i ba ch?c n?ng: ?o t?o, p d?ng v nghin c?u. ? ?y, Nh n??c, tr??c h?t l B? gio d?c v ?o t?o, ?y ban khoa h?c Nh n??c c?n c s? ??u t? c?n thi?t, nh?t l giai ?o?n ??u. V? lu di, ngnh ny c th? ti?n t?i ch? t? trang tr?i v t? pht tri?n nh? hi?u qu? kinh t? do cc t??ng m?i, cc sng ki?n c?i ti?n, cc sng ch?, cc hng ha m?i mang l?i. Khoa h?c v? t? duy sng t?o s? gip ch thi?t th?c vi?c pht huy ti?m n?ng sng t?o c?a m?i ng??i, do ?, c?a ton dn t?c.

(T?p ch "Ho?t ??ng khoa h?c" s? 10/1990, ?y ban khoa h?c Nh n??c)

 

Người viết: T?n Phong

Lm vi?c cho m?t c? s? s?n xu?t c?a t? nhn ? qu?n 5, k? s? L V?n K. l ng??i c nhi?u sng ki?n, c?i ti?n k? thu?t, lm l?i cho c? s? hng tri?u ??ng. C l?n, anh ???c giao ?c m?t chi ti?t cao su r?ng, bn trong c p su?t v m?t ngoi ph?i bng lng. Anh hi?u trong k? thu?t ?c cao su, mu?n chi ti?t ?c sao chp chnh xc b? m?t khun, ng??i ta ph?i khoan th?ng nhi?u l? nh? xuyn qua v? khun ?? "?u?i" l?p khng kh gi?a chi ti?t ?c v b? m?t khun ra ngoi. Nh?ng l? th?ng ny ch?c ch?n s? ?? l?i trn b? m?t chi ti?t nh?ng s?i "ru" cao su. Lm th? no ?? khun ?c c?a anh v?a c l? cho khng kh thot ra, v?a khng c l? ?? chi ti?t kh?i "m?c ru" khi ??nh hnh? Suy ngh? k?, anh th?y cch t?t nh?t l ph?i t?o ra v s? nh?ng l? nh? li ti trn b? m?t khun. ?i?u ny c th? th?c hi?n d? dng b?ng cch dng v?t li?u x?p lm v? khun, nh?ng ? x??ng khng c lo?i v?t li?u ny. Ci kh l ci khn, anh ? ngh? ra cch qut m?t l?p m?ng b?t l?u hu?nh ln b? m?t khun ?c b?ng thp. Qu? th?t, khng kh d? dng thot ra ngoi qua l?p b?t ny. V, khi chi ti?t s?p ??nh hnh, b?t l?u hu?nh tc d?ng v?i cao su, bi?n b? m?t chi ti?t thnh m?t l?p bng lng.

? ch? l m?t vi?c nh? trong r?t nhi?u vi?c k? s? L V?n K. ? lm ???c trong qu trnh s?n xu?t. Anh ti?t l?: "Nh? n?m v?ng Algrit gi?i cc bi ton sng ch? (ARIZ) nn khi g?p bi ton k? thu?t, ti ? nhanh chng xc ??nh ???c mu thu?n k? thu?t, mu thu?n l h?c, c??ng quy?t ??y cc mu thu?n ? ??n t?t cng ?? c ???c l?i gi?i g?n v?i k?t qu? l t??ng cu?i cng (KLC)".

ARIZ l m?t n?i dung quan tr?ng c?a mn ph??ng php lu?n sng t?o KHKT m m?y n?m tr??c, anh L V?n K. ???c h?c t?i Trung tm Sng t?o KHKT (Tr??ng ??i h?c T?ng h?p). Gh Trung tm vo m?t bu?i sng ??u Xun, chng ti g?p anh H V?n Lun, gio vin c?a m?t tr??ng c?p 2 ? Th? ??c, ??n ghi danh theo h?c l?p ?m. Anh thnh th?t k?: "Khi ti gi?ng bi, h?c sinh th??ng ku kh hi?u. Nghe ??n ? trung tm ny c l?p d?y cch suy ngh? ?? ??t hi?u qu? cao trong cng vi?c nn ti theo h?c. Ch?a bi?t hi?u qu? ra sao nh?ng ci tn mn h?c nghe d?i qu". Khoa h?c v? t? duy sng t?o ?ng l ngnh khoa h?c cn qu m?i m? ? n??c ta. Ti?n s? Phan D?ng, gim ??c Trung tm, l m?t trong s? r?t t nh khoa h?c Vi?t Nam ???c ti?p c?n v?i khoa h?c ny ? m?t tr??ng ??i h?c c?a Lin X (c?). Trung tm Sng t?o KHKT ch? m?i c tn g?i chnh th?c t? cu?i thng 4/1991, nh?ng mn khoa h?c v? t? duy sng t?o ???c ti?n s? Phan D?ng t? ch?c gi?ng d?y ? thnh ph? su?t t? n?m 1977 ??n nay. G?n 900 h?c vin c?a 22 kha h?c b??c ??u ???c trang b? h? th?ng nh?ng th? thu?t v ph??ng php tch c?c ha t? duy. Ngh? nghi?p v trnh ?? khc nhau, nh?ng m?i ng??i h?c ??u tm th?y t? mn h?c ny nh?ng cch th?c t?t nh?t ?? kh?c ph?c tnh tm l, ?nh th?c ti?m n?ng sng t?o c?a mnh trong t?ng cng vi?c c? th?. Ph??ng php phn tch hnh thi ? gip anh ??ng Qu?c Tr, hu?n luy?n vin v thu?t, thnh l?p ???c nhi?u ?n th? t?n cng c th? c trong mn Vi?t V ??o; ch? th? may Nguy?n Th? Mai Di?m thi?t k? ???c nhi?u ki?u o m?i l?, ?ng . Ph??ng php ??i t??ng tiu ?i?m ???c anh Ph?m V?n Thu, cn b? gi?ng d?y ??i h?c Y-D??c, v?n d?ng vo vi?c lin k?t nh?ng ki?n th?c r?i r?c, hnh thnh nn m?t h? th?ng ki?n th?c hon ch?nh trong bi gi?ng, gip sinh vin d? hi?u bi h?n. Anh H?ng Tu?n Minh, sinh vin ??i h?c T?ng h?p, th?y r vi?c h?c t?p mn ti?ng Anh c?a mnh c k?t qu? h?n khi h?c theo ph??ng php cc cu h?i ki?m tra. T? duy sng t?o, n?u ???c hi?u nh? l nh?ng suy t??ng khoa h?c nh?m ??t t?i ci m?i, ci c ch cho cu?c s?ng th khng ch? nh? nh?ng t? ch?t tr?i ph, m m?i ng??i ??u c kh? n?ng sng t?o. Nh?ng vi?c bi?n nh?ng kh? n?ng ?y thnh hi?n th?c l?i ph? thu?c nhi?u vo ph??ng php t? duy c?a m?i ng??i. Kin tr "th? v sai" ??n m?t lc no ?, c th? ??t ???c k?t qu? g?n v?i KLC, song ph?i t?n r?t nhi?u th?i gian, cng s?c, v?t t? Khoa h?c v? t? duy sng t?o ch? ra cho ng??i h?c con ???ng ng?n nh?t ?i ??n k?t qu? cng vi?c.

Cu?i n?m 1990, m?t nhm h?c vin d??i s? h??ng d?n c?a ti?n s? Phan D?ng, ? nghin c?u thnh cng gi?i php "C? c?u k?p cc t? gi?y r?i", ???c C?c sng ch? c?p b?ng ??c quy?n gi?i php h?u ch s? HI-0049. Anh Phng H?u H?t, ng??i ??i di?n nhm ??ng tn ch? b?ng, cho bi?t ton b? chi ph cho vi?c nghin c?u thnh cng gi?i php ny ch?a ??n 2 tri?u ??ng. Khng th? ?i h?i k?t qu? nhi?u h?n ? m?t l?p s? c?p v?i 60 ti?t h?c. Thu ho?ch l?n nh?t, ph? bi?n nh?t c?a nh?ng ng??i theo h?c l?p ny l thi ?? t? tin, ch? ??ng v cch gi?i quy?t kh h?p l nh?ng bi ton trong cu?c s?ng. Ti?n s? Phan D?ng cho bi?t: "T? nh?ng k?t qu? ban ??u, ti d? ??nh s? ph? bi?n mn h?c ny cho nhi?u ng??i h?n, ? trnh ?? cao h?n, ?? t?ng b??c ??a mn h?c ny vo nh tr??ng". Thi?t ngh?, Nh n??c c?n t?o ?i?u ki?n cho t??ng khoa h?c v tm huy?t ny s?m bi?n thnh hi?n th?c.

(Bo "Si Gn Gi?i Phng", ra ngy 21/02/1992)

 

Người viết: Administrator

"Th?t l m?t ?i?u k? di?u!" anh Quch Th?y Mn, c? nhn ha h?c 42 tu?i th?t ln "Ch? su ch?c gi? h?c m ti th?y qu v cng, v t? nay cch nhn c?a ti, suy ngh? c?a ti, t? duy c?a ti m?i th?t s? tr? v? ?ng tn g?i c?a n Ti c th? ch?c ch?n ni r?ng: Ti s? sng t?o ???c!". ? l c?m t??ng c?a anh sau khi h?c h?t ch??ng trnh s? c?p c?a b? mn "Ph??ng php lu?n sng t?o khoa h?c k? thu?t".

? Vi?t Nam, mn khoa h?c m?i m? ny l?n ??u tin xu?t hi?n t?i thnh ph? H? Ch Minh ch? 2 n?m sau ??i th?ng ma xun 1975. Nh? mi?n Nam ???c gi?i phng, nh v?t l tr? tu?i Phan D?ng t?t nghi?p ? Lin X ???c ?i?u ??ng vo cng tc t?i thnh ph? H? Ch Minh. Trong khi cn theo h?c ngnh v?t l, chng sinh vin Phan D?ng ? khng b? l? c? h?i theo h?c kha ??u tin c?a tr??ng ??i h?c ??u tin ? Lin X gi?ng d?y b? mn "Ph??ng php lu?n sng t?o" vo n?m 1971, do chnh ng??i ?? x??ng khoa h?c ? ? Lin X l Genrikh Saulovich Altshuller h??ng d?n. Hi?u r t?m quan tr?ng c?a khoa h?c ny ??i v?i t??ng lai pht tri?n c?a ??t n??c, anh lun m? ??c ??n ngy ?em cc h?t gi?ng c?a n gieo tr?ng trn ??t n??c qu h??ng. Chnh ti?m n?ng, phong cch v ?i?u ki?n c?a thnh ph? mang tn Bc ? gip anh bi?n ??c m? thnh hi?n th?c.

K? t? khi l?p h?c ??u tin v? "Ph??ng php lu?n sng t?o" ???c m? vo n?m 1977 cho ??n nay, 26 kha v?i g?n 1.000 h?c vin ? ???c h?c khoa h?c ny (??n n?m 1987, ? H N?i m?i khai gi?ng kha ??u tin c?a khoa h?c v? sng t?o). Nh?ng mi ??n thng 4/1991, Trung tm Sng t?o Khoa h?c-k? thu?t do gio s? ti?n s? Phan D?ng lm gim ??c m?i chnh th?c ???c thnh l?p t?i Tr??ng ??i h?c t?ng h?p thnh ph? H? Ch Minh ?? nghin c?u, gi?ng d?y v ph? bi?n su r?ng khoa h?c ny.

Khoa h?c v? t? duy sng t?o ? ???c ?? c?p ??n t? ??u Cng nguyn, v ng??i Hy L?p c? g?i n l ?-ri-xtic (Heuristics) c g?c l t? ?-ri-ca (Eureka). Nh?ng do cch ti?p c?n qu chung v ch? y?u do khng c nhu c?u x h?i nn ?-ri-xtic b? nhn lo?i lng qun. Mi ??n g?n ?y, nh?t l t? sau chi?n tranh th? gi?i th? hai, do nhu c?u b?c bch c?a cu?c cch m?ng khoa h?c k? thu?t ??t ra, ng??i ta ph?i nh? l?i ?-ri-xtic v ??t vo n nh?ng hy v?ng tm ra cch t? ch?c h?p l, nng cao hi?u qu? qu trnh t? duy sng t?o cng ngh? lm sng ch?, pht minh. Nh?m m?c ?ch ?, khoa h?c v? t? duy sng t?o ???c nghin c?u ? c? Lin X (tr??c ?y) v ph??ng Ty theo nh?ng ph??ng h??ng khng hon ton gi?ng nhau. ? Lin X (tr??c ?y), khoa h?c ny ???c coi l "L thuy?t gi?i cc bi ton sng ch?" (vi?t t?t theo ti?ng Nga l TRIZ) v?i h?t nhn c?a n l "Algorit gi?i cc bi ton sng ch?" (ARIZ).

Ph?n l?n h?c vin cc l?p Ph??ng php lu?n sng t?o ? thnh ph? H? Ch Minh ? ch?n mn h?c ny ch? v t m tr??c tn g?i c?a m?t khoa h?c m?i l?. H? ? khng th?t v?ng khi b??c vo h?c t?p, v b? cu?n ht m?nh m? b?i nh?ng tri th?c h?t s?c m?i m? c tnh th?c ti?n r?t cao, v b?i n?ng l?c c?ng nh? ph??ng php truy?n th? c?a ng??i th?y. B?i th?, ? c nh?ng h?c vin s?ng v cng tc ? Th? ??c v?n ??u ??n ??p xe v? thnh ph? theo h?c l?p ny trong nh?ng bu?i t?i khuya. ? c nh?ng tr??ng h?p hai cha con h?c cng kha, ho?c k? tr??c ng??i sau. Nhi?u h?c vin t? cc t?nh Sng B, H?u Giang, ??c L?c v? thnh ph? h?c nghi?p v?, ? tranh th? h?c thm mn khoa h?c sng t?o. Trong l?p h?c, c th? th?y cc thanh nin nam n? v?a t?t nghi?p l?p 12 ng?i bn cc b?c cha ch h?. C nh?ng ng??i th? may, th? c? kh cng cc k? s?, bc s?, d??c s?, nh gio cc c?p; cc nh khoa h?c v gi?ng vin ??i h?c; c cn b? tuyn hu?n, ?on th?, c s? quan qun ??i cng h?c v?i nhau. ? c ng??i tr??c ngy ln my bay xu?t c?nh cn rng theo h?c bu?i cu?i cng, v khi ??n n??c M? ? vi?t th? v? xin ti li?u ?? ti?p t?c h?c thm.

? n??c ngoi c?ng c d?y mn ny nh?ng h?c ph qu cao t ai theo n?i. ? M?, khoa h?c ny g?i l Synectics. M?i nhm theo h?c mn ny t?i Cambridge (Massachusetts) ph?i tr? hng tr?m ngn ?-la. T?i m?t trung tm gi?ng d?y Ph??ng php lu?n sng t?o ? Singapore do ng??i M? t? ch?c, h?c vin ph?i tr? 2.000 ?-la M? cho 3 ngy h?c. T?i Trung tm Sng t?o ? thnh ph? H? Ch Minh, h?c ph cho 1 kha 60 ti?t ko di trong 2 thng l m?t s? ti?n Vi?t Nam nh?nh h?n 5 ?-la m?t cht!

K?t thc m?i kha h?c, h?u h?t h?c vin ??u thu ho?ch ???c nhi?u ?i?u nh? m?t nh ha h?c ? pht bi?u ? ??u bi vi?t ny. H?c vin Ng Th? Thu Tm, 23 tu?i v?i trnh ?? v?n ha l?p 12, ? b?c b?ch: "Tr??c kia ti thi?u t? tin, l??i suy ngh?. Gi? ?y ti l?c quan h?n v thch quan st, ham tm ti, suy ngh?, ??u c tr? nn s?c s?o, nh?y bn h?n, gi?i quy?t v?n ?? nhanh h?n, hi?u qu? h?n v t t?n km h?n". Cc h?c vin th??ng l?y lm ti?c r?ng h? ???c h?c mn ny qu mu?n; n?u s?m h?n th s? nghi?p m h? ?ang ph?c v? s? c th? thnh ??t s?m h?n v to l?n h?n nhi?u. D? nhin ki?n c?a cc h?c vin v?n ch? l c?m t??ng. Nh?ng c?m t??ng c?a nh?ng ng??i trong cu?c ?y ch?a ??ng h?t nhn chn l.

Ngy nay ai c?ng bi?t r?ng, m?c d ti nguyn v ngu?n v?n ??u t? l r?t quan tr?ng, y?u t? quy?t ??nh s? pht tri?n c?a ??t n??c v?n l kh? n?ng sng t?o c?a con ng??i. L?ch s? ? kh?ng ??nh r?ng t?m cao c?a ti?n b? v thnh ??t c?a m?t dn t?c bao gi? c?ng quan h? m?t thi?t v?i s?c sng t?o v s?c s?n xu?t c?a dn t?c ?. Chnh v v?y m khoa h?c v? sng t?o ngy cng tr? nn ??t gi trn th? gi?i. C?ng nh? ?a s? cc dn t?c chu , ng??i Vi?t Nam khng thua st ai v? s? c?n c, thng minh, nh?ng l?i y?u km v? h?n v? kh? n?ng sng t?o. B?i th?, ph??ng php lu?n sng t?o l?i cng quan tr?ng ??i v?i n??c ta trn con ???ng c?t cnh. L? d? nhin, nh? ti?n s? Phan D?ng th??ng ni, ch? m?t ngnh khoa h?c khng thi, khng lm g ???c. V?n ?? l ? s? ??ng b? v tnh h? th?ng c?a m?i l?nh v?c. Tuy v?y, vai tr thc ??y v tc d?ng thi?t th?c c?a ph??ng php lu?n sng t?o l h?t s?c r rng. Gip con ng??i kh?c ph?c "s?c tm l", g?t b? nh?ng nh?m l?n quanh co c?a "ph??ng php th? v sai", n gp ph?n lm cho t?c ?? pht tri?n trong s? nghi?p c?a m?i ng??i v c?a ton dn t?c t?ng ln.

Trong chuy?n ??n th?m Trung tm Sng t?o Khoa h?c k? thu?t c?a Tr??ng ??i h?c T?ng h?p thnh ph? H? Ch Minh ngy 19/12/1992, cc chuyn vin gim ??nh sng ch? thu?c C?c sng ch? Nh?t B?n l cc ng Mitsuharu Oda v Yoshiaki Kawasaki ? pht bi?u: "Chng ti tin t??ng r?ng s? pht tri?n sau ny c?a Vi?t Nam r?t nhanh, nh? vo Trung tm ?ng ch nh? th? ny".

N?y m?m v pht tri?n t?i thnh ph? H? Ch Minh, trung tm "?ng ch " ny ? ???c ?y ban khoa h?c k? thu?t thnh ph?, Tr??ng ??i h?c T?ng h?p, Nh v?n ha thanh nin, cc c? quan truy?n thng bo ch cng m?t s? c? quan khc gip ?? v ?ng h?.

Tuy v?y, ph??ng th?c ho?t ??ng ch? y?u c?a trung tm v?n l t? trang tr?i kinh ph theo c? ch? th? tr??ng. V?i ph??ng th?c ny, trung tm ? v s? c kh? n?ng pht tri?n. Nh?ng n?u khng ???c Nh n??c ??u t? m?t cch thch ?ng, th d l m?t Trung tm sng t?o khoa h?c-k? thu?t ?i n?a, c?ng kh lm nn nh?ng ?i?u k? di?u.

(Bo "Si Gn Gi?i Phng", ra ngy 06/05/1992)

 

Người viết: H?u Thi?n

Ti?ng st i tnh v?i anh gio vin tr?

T? Tn Ph (An Giang), anh gio vin tr? Tr?nh Xun Khanh quy?t ??nh k?t thc ch?ng ???ng tm n?m lm th?y gio c?a mnh ?? v? Si Gn h?c ??i h?c v luy?n thi l?y b?ng C Anh ng?. M?t trong nh?ng ??a ch? ??u tin anh tm t?i ?? ghi danh: Trung tm Sng t?o Khoa h?c-k? thu?t (vi?t t?t l TSK) thu?c ??i h?c t?ng h?p TPHCM. Mn h?c: Ph??ng php lu?n sng t?o (PPLST).

Bu?i h?c ??u tin, Khanh g?p m?t c st i tnh! Qua ph?n gi?i thi?u v phn tch c?a ti?n s? Phan D?ng gim ??c kim gi?ng vin... duy nh?t c?a TSK, anh ch?t pht hi?n ???c s? t?n t?i c?a tnh tm l trong con ng??i v ngay trong chnh mnh, l?c c?n trong m?i ho?t ??ng sng t?o. S? cu?n ht c?a mn PPLST t? ? c? t?ng d?n ln. Khanh v? nh nh?t ??nh ko ch?, em v cc chu ph?i ?i h?c mn ny b?ng ???c. Hi?n, nh anh ? c t?i su ng??i g?m ba sinh vin, hai bc s? v m?t k? s? ??a ch?t ?ang h?c cc l?p v? t? duy sng t?o. H?c v? cc th? thu?t (nguyn t?c sng t?o), v? cc ph??ng php tch c?c ha t? duy... Khng ch? theo h?c, h? cn tham d? th??ng xuyn vo nhm Ch? nh?t, m?t lo?i Cu l?c b? t? nguy?n g?m h?n 30 c?u h?c vin v? PPLST. Nhm t? thnh l?p t? thng 10/1992, sinh ho?t th??ng k? vo m?i chi?u ch? nh?t ?? gip nhau tm hi?u thm v? l?ch s? mn h?c. ?? lm giu qu? bi t?p c?a nhm b?ng cch hng tu?n, m?i ng??i n?p m?t bi t?p ch?n t? cu?c s?ng, t? nh?ng tnh hu?ng c v?n ?? trong h?c t?p, trong lao ??ng s?n xu?t, kinh doanh... v c? trong... chuy?n tnh yu c?a mnh (!) ?? cng nhau phn tch, rn luy?n cc thao tc sng t?o. H??ng xa h?n: Nhm s? tm nh?n h?p ??ng sng t?o cc m?u m m?i, ??a ra cc gi?i php m?i, t??ng m?i... theo ??n ??t hng c?a cc cng ty, x nghi?p. T?t c? ??u mong ??c t? hnh thnh nn m?t nhm Synectics chuyn nghi?p, ??u tin c?a thnh ph? bao g?m nh?ng nh sng t?o thu?c nh?ng ngnh ngh? khc nhau, t?p h?p l?i ?? c? g?ng gi?i m?t cch sng t?o cc bi ton thi?t k? k? thu?t v qu?n l hnh chnh, x h?i...

? ?u l?i ch?ng c?n sng t?o

Trong 1.294 h?c vin c?a 31 kha PPLST t?i TSK, D??ng Ng?c Th?ch l m?t h?c vin kh... ??c bi?t: Anh ? v?n d?ng thnh cng mn h?c ny t? tr??c khi l h?c vin c?a TSK.

N?m 1987, tnh c? Th?ch mua ???c cu?n sch Algrit sng ch?. Lc ?, anh v?n cn l m?t thanh nin ?ang v?t v? ki?m s?ng b?ng ?? th? vi?c linh tinh: S?a ?ng n??c, s?a ?i?n nh, v? chn dung, v? trang tr b?ng hi?u... Quan st cu?c s?ng c?a tr? trong cc tr??ng m?u gio, anh pht hi?n m?t ?i?u: Cc chu qu thi?u ?? ch?i, trong khi nh?ng m?u m do B? gio d?c-?o t?o h??ng d?n th?c hi?n l?i qu ??n ?i?u v th s?. Thin h??ng yu tr? k?t h?p v?i vi?c ng?m ngh? v v?n d?ng tri?t ?? cc th? thu?t sng t?o c? b?n t? cu?n sch g?i ??u gi??ng v?a nu ? ??a anh vo m?t b??c ngo?t m?i trong cu?c ??i: Tr? thnh nh thi?t k? m?u ?? ch?i tr? em.

V?n d?ng nguyn t?c ??i chi?u, Th?ch ? sng t?o t? chi?c xch ?u bnh th??ng theo ki?u ngang thnh xch ?u chi?u d?c, t? ? c?i ti?n thnh xch ?u xe but v?i nhi?u ch? ng?i h?n, th v? h?n v?i tr?. Cu?c sng t?o v?n ch?a ch?u ng?ng l?i: V?n d?ng thm nguyn t?c c?u ha (lm trn), Th?ch lm ti?p ki?u xch ?u t? xoay theo ?? m?i chi?u. R?i l?i c?i ti?n lo?i ?u quay bnh th??ng thnh ?u quay xe ??p (l?p bnh xe) nh? p d?ng nguyn t?c chuy?n sang chi?u khc v nguyn t?c k?t h?p...

T? n?m 1987 t?i n?m 1992, Th?ch ? c h?n 40 m?u ?? ch?i sng t?o nh? th?, gip cc c m?u gio-nh tr? th?c hi?n ???c r?t nhi?u yu c?u gio d?c, rn luy?n tr? em theo yu c?u c?a B?. T? m?t thanh nin ngho v n?ng n? v? con, nay Th?ch ? l ng ch? tr? m?i 30 tu?i c?a m?t c? s? s?n xu?t ?? ch?i n?i ti?ng kh?p t? B?c vo Nam.

Nh? l?i nh?ng bu?i ??u theo h?c TSK, Th?ch c?m th?y nh? tm ???c m?t kho bu qu gi h?n m?i c?a c?i v?t ch?t, c?m th?y t? nay mnh c th? bay b?ng v?i nhi?u suy ngh? m?i l? trn m?t h??ng ?i m?i m bi?t ch?c s? thnh cng l?n h?n. ???c th?y gip ??, Th?ch pht hi?n ???c ngay tnh tm l c?a chnh mnh ngay trong nh?ng ho?t ??ng sng t?o ?ng bi b?n sch v?! T? nay, anh ? bi?t nhn nhi?u chi?u h?n, nhn r?ng h?n v r?ng l??ng h?n, bi?t bi?n h?i thnh l?i ngay c? trong ho?t ??ng qu?n l s?n xu?t, kinh doanh...

Ph??ng php lu?n sng t?o cho tr? em sao l?i khng?

Trong 1.294 h?c vin c?a TSK, h?n 40% l h?c sinh, sinh vin ? ??n v?i PPLST ? cc l?p ?m. S? h?c vin cn l?i th ?a d?ng h?n: Gio vin, gio s? ??i h?c, bc s?, d??c s?, ti?n s?, k? s?... bn c?nh nh?ng cn b? ??ng, cng nhn, th? may, hu?n luy?n vin th? thao, ti?u th??ng... C d?p ??c g?n 1.000 bi thu ho?ch cu?i kha c?a 32 kha PPLST, phng vin ghi nh?n: T?t c? h?c vin ??u kh?ng ??nh h? ? bi?t l?ng nghe v tn tr?ng ki?n ng??i khc ?? ch?t l?c nh?ng y?u t? c gi tr?, bi?t nhn m?t v?n ?? theo nhi?u chi?u v l?i quen tm ra ci m?i trong m?i chi?u nhn, bi?t t? tin h?n... ?? v??n t?i m?t nhn cch sng t?o! ?ng nh? c b?n Di?m Linh gio vin Tr??ng th?c nghi?m qu?n 1, h?c vin kha 28 PPLST ni: "Kht v?ng sng t?o l nhn b?n!". Trong khi ?, c th? may Mai Di?m m?t c?u h?c vin ? bi?t v?n d?ng cc th? thu?t sng t?o ?? thi?t k? nhi?u ki?u o m?i, l? th tm s?: "Gi nh? ti bi?t t?i mn PPLST t? khi m?i thi h?c ph? thng th c l? ngh? nghi?p c?a mnh ? khc nhi?u! V v?y, ti quy?t ??nh khi con mnh ?? tu?i s? cho t?i h?c mn PPLST..."

T?i sao l?i khng? T?i sao l?i khng ngh? t?i chuy?n d?y tr? em VN v? t? duy sng t?o, theo nh?ng hnh th?c ph h?p v?i tm sinh l c?a cc em? Li?u c th? ??a mn PPLST vo cc tr??ng ph? thng, xem nh? m?t mn h?c chnh kha? T?i sao trong l?nh v?c m?i m? v r?t quan tr?ng ny, d??ng nh? ch? m?i c bn tay c?a ti?n s? Phan D?ng?

(Bo Tu?i Tr?, ra ngy 3/12/1992)