ĐỀ BÀI
Vật liệu composite gia cường sợi (fibre‑reinforced polymer) kết hợp sợi bền với nền nhựa để đạt độ cứng và độ bền cao, được dùng rộng rãi trong hàng không, tàu biển và điện gió. Tuy nhiên, việc ghép nhiều lớp vật liệu để tăng độ bền cũng khiến chúng dễ bị bong tách giữa các lớp (delamination) — một trong những kiểu hư hỏng phổ biến và giới hạn tuổi thọ nhất của loại vật liệu này. Trong khi xương và gỗ trong tự nhiên có khả năng tự phục hồi nhiều lần sau tổn thương nhờ cấu trúc phân cấp đa vật liệu, việc tái tạo khả năng đó ở vật liệu tổng hợp nhân tạo trước đây rất khó thực hiện. Một nhóm nghiên cứu vừa công bố cơ chế tự động hoá tại chỗ, nhúng sẵn tác nhân tự hàn gắn bên trong composite: khi vật liệu nứt, tác nhân được kích hoạt, tan chảy và hình thành lại liên kết hoá học tại vết nứt, khôi phục gần như hoàn toàn độ bền ban đầu. Quy trình này được lặp lại hơn 1.000 chu kỳ hư hỏng – tự phục hồi liên tiếp mà không cần can thiệp thủ công, mở ra khả năng chế tạo linh kiện composite có tuổi thọ hoạt động kéo dài hàng thế kỷ.
Nguồn: Turicek, J. S. et al. Self-healing for the long haul: in situ automation delivers century-scale fracture recovery in structural composites. PNAS 123(2), e2523447123 (2026). doi.org/10.1073/pnas.2523447123